Review S.M.S.L PA-X versterker

Inleiding

De laatste jaren zie je een toename van het toepassen van GaN-FETs in met name eindtrappen van versterkers. Maar wat zijn de voordelen van GaN-FETs ten opzichte van klassieke MOS-FETs in audio-eindtrappen? En welke fabrikanten maken hier gebruik van? Blogmaat Bert nam de proef op de som door de PA-X versterker van S.M.S.L uitgebreid te testen.

Voordelen GaN-FET transistoren

De nieuwste generatie FETs kom je vooral tegen in eindtrappen van klasse-D versterkers. GaN (gallium-nitride) FETs leveren duidelijke voordelen ten opzichte van klassieke silicium-MOSFETs. De kern zit in snelheid, verliezen en schakelgedrag:

• Hogere schakelsnelheid:
  GaN heeft een hoge elektronenmobiliteit en lage gate- en uitgangscapaciteit. Daardoor schakelt de transistor razendsnel, met korte stijg- en daaltijden. In een klasse-D-trap resulteert dat in nauwkeurige pulsbreedte-modulatie en minder vervorming, vooral bij hoge frequenties en lage niveaus.
• Minder verliezen, meer efficiëntie:
  Door lage schakel- en geleidingsverliezen gaat minder energie verloren als warmte. Efficiëntere werking levert koelere behuizingen, compactere koeloplossingen en stabieler gedrag bij langdurig luisteren.
• Hogere schakelfrequenties:
  GaN werkt betrouwbaar bij honderden kilohertz tot richting 1 MHz. Een hogere schakelfrequentie verplaatst ongewenste ruis verder buiten het hoorbare gebied. Het uitgangsfilter mag kleiner en werkt preciezer, met gunstige fase- en dempingskarakteristieken.
• Lagere ‘dead-time’:
  Door het snelle schakelen is minder dode tijd tussen de boven- en ondertransistor nodig. Minder dode tijd betekent minder vervormingsartefacten en een schonere weergave van transiënten.
• Betere lineaire eigenschappen in de praktijk:
  Lagere gate-charge en lagere output-capacitance zorgen voor rustiger gedrag bij dynamische muziekpassages. Dat ondersteunt een strakke bas, heldere micro-details en minder “grauwsluier”.
• Compact en stil:
  Hogere efficiëntie + kleinere filters = kortere signaalpaden en minder elektromagnetische “rommel” in de behuizing. Ontwerpers krijgen meer vrijheid voor een nette lay-out en korte retourstromen.

Wat betekent dit voor de luisteraar?

GaN-FETs bieden snelheid, efficiëntie en schoon schakelgedrag. Hierdoor zijn de hogere tonen schoner, zonder randje en de laagweergave is strakker, gecontroleerder. Bij lage volumes ervaar je meer detail. Daardoor werkt een klasse-D-versterker preciezer, met minder verlies en minder vervorming, in een kleinere, koelere behuizing.

Merken met GaN-FETs

Het gebruik ervan is niet zo ingeburgerd als MOS-FETs, hier is een lijst van merken die GaN-FET’s inzetten in hun versterkers, met erachter de modellen:

• Technics – o.a. SU-G700M2 (met GaN-FET en SiC in de voeding) en SU-R1000 (GaN-FET driver in de eindtrap).
• Peachtree Audio – GAN400 eindversterker en de digitale GaN 1.
• Atma-Sphere – Class-D monoblokken gebaseerd op GaNFET-uitgangsdevices.
• AGD Productions – “GaNTube” reeks (Tempo, Vivace, Gran Vivace) met GaN-power modules.
• Merrill Audio – Element-serie (bijv. Element 118) ontwikkeld rond GaN-transistors.
• Orchard Audio – Starkrimson-lijn (Stereo/Mono/Ultra) op 800 kHz GaNFET-platform.
• LSA (Living Sounds Audio) – Voyager GaN 350 stereo-eindversterker.
• Mytek – Empire Stereo/Monoblock met eigen GaNFET-module.
• S.M.S.L – PA-X en PA200: compacte GaN-versterkers met Infineon-GaN tot 1 MHz.
• Hifi Rose – RA280 versterker.

De lijst bevat veel boutique merken die in Nederland niet of nauwelijks te koop zijn. Gelukkig kun je ze wél online kopen.

S.M.S.L PA-X nader bekeken

Achtergrond

Foshan ShuangMuSanLin Technology Co., Ltd. is opgericht in 2009 en gevestigd in Shenzhen, China, met daarnaast een dochteronderneming, VMV Technology (HK) Company Limited, die in 2013 is geregistreerd in Hongkong; het bedrijf is gespecialiseerd in audio-DAC’s, stereo hoofdtelefoonversterkers en eindversterkers en beschikt over een eigen R&D-, productie- en marketingteam.

S.M.S.L heeft een uitgebreid verkoopnetwerk opgebouwd dat 33 steden in China bestrijkt en strategische samenwerkingen onderhoudt met onder meer Japan, Groot-Brittannië, Duitsland, Portugal en Singapore, waardoor de producten naar meer dan 30 landen wereldwijd worden geëxporteerd.

Verpakking

De versterker is qua afmeting van 222,5 x 51 x 250mm (BxHxD) niet groot en met een gewicht van 2,57 kg zeker niet zwaar. Dit formaat past prima in een schoenendoos, in dit geval wel een mooie schoenendoos (zie foto).

De kast van de versterker is gemaakt van geanodiseerd aluminium en heeft hierdoor een chique uitstraling. Achter het zwarte front zit het links het display verborgen die verschillend instellingen en het volume weergeeft. Aan de rechterkant bevindt zich de grote, zwarte volumeknop. De zwarte zijkanten zijn subtiele koelribben.

De ingangen op de achterkant zijn ongebalanceerd (RCA) en gebalanceerd (XLR) uitgevoerd. En de uitgangen zijn de overbekende schroef/spade speakeraansluitingen.

Berts review

“De afkorting PA-X heeft niets te maken met het Latijnse ‘pax’, dat ‘vrede’ betekent. Na het beluisteren zou je die vredige klank er hooguit mee associëren. PA-X staat voor Power Amplifier 10 (X). Ik kocht deze versterker uit pure nieuwsgierigheid: vooruitstrevende techniek en een aantrekkelijke prijs.

Het is niet voor het eerst dat gallium-nitride (GaN) FET-transistors in de eindtrap van klasse-D-versterkers zitten. Bijzonder is wel dat deze GaN-FET’s van de Duitse fabrikant Infineon met een hoge schakelfrequentie tot 1 MHz werken. Mogelijk draagt dat bij aan het vloeiende, rustige geluidsbeeld.”

“De weergave van diepte en breedte is niet de ruimste die ik heb gehoord, al levert de PA.X wel een prettig en moeiteloos totaalbeeld. Rafelige of scherpe klanken treden niet op, tenzij dit nadrukkelijk in de opname zit.

Opvallend is ook de schakelbare luidsprekerimpedantie: 4 of 8 ohm. Dat zie je doorgaans bij versterkers met uitgangstransformatoren, zoals veel buizenontwerpen, of bij merken als McIntosh.”

“De volumeregeling werkt als passieve attenuator; een echte voorversterker is het niet. Handig in gebruik, al kan een kritische luisteraar een lichte aantasting van het geluidsbeeld waarnemen. Het beste is de volumeregelaar op maximum (70) te zetten en een goede voorversterker te gebruiken.

De voeding is een SMPS (switched-mode power supply) die stil werkt en royaal vermogen levert: 250 W aan 4 ohm, met een zeer lage vervorming van 0,0003% en een SNR van 115 dB, in de praktijk onhoorbaar. Is dat nog niet genoeg, dan is er een optie voor twee eindversterkers: beide in mono (BTL) instellen verdubbelt het uitgangsvermogen tot circa 500 W.”

Specificaties

Input: gebalanceerd (XLR)/ongebalanceerd (RCA)
THD+N: 0,003%
SNR: 115dB
Kanaalscheiding: 75dB
Ingangsgevoeligheid:
– stereo: 0.96Vrms/22kΩ
– mono: 2.1Vrms/22kΩ
Uitgangsvermogen:
– stereo: 4Ω 2.7Vrms/22kΩ
– 8Ω 250Wrms x2
– mono: 4Ω 200Wrms x2
– 8Ω 500Wrms x1
Stand-by vermogen: <0,5 W
Stroomverbruik: 40W (normaal volume)
Grootte: 222,5 x 51 x 250mm (BxHxD)
Gewicht: 2,57 kg

Conclusie

S.M.S.L heeft een mooie en zeer betaalbare versterker op de markt gebracht. De versterker is niet groot of zwaar en heeft de juiste ingangen. Opvallend is het grote vermogen dat de versterker levert.

Qua geluid klinkt de versterker verrassend goed: “De PA-X levert een prettig en moeiteloos totaalbeeld. Rafelige of scherpe klanken treden niet op.”. De gebruikte GaN-FETs bieden snelheid, efficiëntie en schoon schakelgedrag. Hierdoor zijn de hogere tonen schoner, zonder randje en de laagweergave is strakker, gecontroleerder. Bij lage volumes ervaar je meer detail.

Bij Amazon.nl kun je de versterker online kopen. Als je elektronica koopt op Amazon.nl, heb je altijd wettelijke garantie via Nederlands/EU-recht. Naast garantie heb je bij een online aankoop een 30-dagen bedenktijd om de bestelling te annuleren (zonder opgave van reden), ongeacht garantie.

Dit artikel bevat affiliate-links. Wanneer je via een van deze links iets koopt, ontvangen wij een kleine commissie. Voor jou verandert de prijs niet. Zo help je ons de blog onafhankelijk te houden.